Ben Bir Öğretmenim

Bazı meslekler vardır, mesai saati bitince kapıda kalır.

Öğretmenlik öyle değildir.

Bir öğretmen sınıftan çıkar, eve gider, çantasını bir kenara bırakır; ama gün içinde duyduğu bir cümle, fark ettiği bir bakış, sessizce içine kapanan bir çocuk onunla birlikte eve gelir. Çünkü öğretmenlik yalnızca anlatmak değildir. Bir insanın hayatına, henüz o insan kendi hayatının ne olacağını bile bilmiyorken dokunmaktır.

Belki de bu yüzden öğretmenlik başka mesleklere benzemez.

Bir doktor hastasını iyileştirir, bir mühendis bina yapar, bir usta elindeki maddeye şekil verir. Öğretmen ise henüz şekillenmekte olan bir insana yaklaşır.

Hem de büyük bir dikkatle.

Çünkü karşısındaki yalnızca öğrenci değildir.

Bir gün anne olacak biri vardır orada.

Bir gün baba olacak biri.

Bir doktor, bir işçi, bir şair, bir çiftçi, bir hâkim, bir esnaf…

Devletine ışık olacak parıldayan o gözler...

Belki de yıllar sonra yüzlerce insanın hayatına dokunacak biri.

Öğretmen bütün bunları bilmez.

Zaten öğretmenliğin güzelliği biraz da buradadır.

Tohum eker ama hangi ağacın ne kadar büyüyeceğini göremez.

Yıllar geçer.

Çocuk büyür.

Şehir değiştirir.

Hayat kurar.

Öğretmen belki onu bir daha hiç görmez.

Ama bir cümlesi kalır.

“Sen yapabilirsin.”

Bazen insanın bütün çocukluğu boyunca duyduğu en önemli cümle budur.

Bir yetişkin için sıradan olabilir.

Bir çocuk için değildir.

Çünkü çocuklar, kendileri hakkında söylediklerimize bizden daha fazla inanırlar.

“Sen tembelsin,” dersiniz.

Belki yıllarca kendisini tembel sanır.

“Sen anlamıyorsun,” dersiniz.

Belki bir daha el kaldırmaya korkar.

Ama bir gün bir öğretmen gelir.

Defterine bakar.

Belki çok güzel olmayan bir yazının kenarına küçük bir not düşer:

“Biraz daha çalışırsan çok güzel olacak.”

İşte bazen hayatın yönünü böyle küçük cümleler değiştirir.

Öğretmenin kullandığı kelimeler bu yüzden ağırdır.

Çünkü bazen bir çocuğun kendisine bakacağı aynayı öğretmen tutar.

Ben öğretmenliğin kutsallığını büyük sözlerde aramıyorum.

Tahtanın başında saatlerce ders anlatmak elbette kıymetlidir.

Ama asıl kutsallık belki de kimsenin görmediği küçük anların içindedir.

Bir öğrencinin neden sürekli uyuduğunu merak etmekte.

Kalemi olmayan çocuğa kimse fark etmeden kalem vermekte.

Sınavdan düşük alan öğrencinin kâğıdına yalnızca rakam değil, umut bırakmakta.

Sınıfta herkes gülerken mahcup olan çocuğun onurunu korumakta.

Bazen de hiçbir şey söylemeden yanında durmakta.

Çünkü öğretmen, çocukların yalnızca ne bildiğini değil, nasıl hissettiğini de fark eden insandır yani en azından öyle olmalıdır.

Bir sınıfta otuz çocuk varsa otuz ayrı dünya vardır.

Birinin annesi hastadır.

Birinin babası işsizdir.

Birinin evinde kavga vardır.

Biri kendisini çirkin buluyordur.

Biri kimseye söylemeden büyük bir korkuyla uğraşıyordur.

Biri ders çalışmak istiyordur ama evinde kendisine ait bir masası bile yoktur.

Öğretmen bütün bunları bilemez.

Ama şunu bilir:

Karşısında yalnızca sınava hazırlanan öğrenciler yoktur.

Hayatı öğrenmeye çalışan insanlar vardır.

Belki öğretmenlik bu yüzden biraz vicdan işidir.

Çünkü bilgi öğretilebilir.

Kitap vardır.

Tahta vardır.

İnternet vardır.

Bugün bir çocuk merak ettiği birçok bilgiye birkaç saniye içinde ulaşabilir.

Ama hiçbir arama motoru bir çocuğun omzuna elini koyup:

“Üzülme, bu sınav senin kim olduğunu belirlemiyor.” diyemez.

Hiçbir ekran, utangaç bir çocuğun ilk kez söz almak için kaldırdığı eli fark edip ona cesaret veremez.

Hiçbir kitap öğrencisinin gözlerinin içine bakıp:

“Ben sana inanıyorum.” diyemez.

Öğretmeni değerli yapan şey yalnızca bildiği değildir.

İnsana nasıl yaklaştığıdır.

Hepimizin hafızasında bir öğretmen vardır.

Belki adını yıllardır söylemedik.

Belki yüzünü bile tam hatırlamıyoruz. 

"Dipnot olarak ben bana dokunan öğretmenlerimi tüm kalbimle anımsıyorum..."

Ama söylediği bir şeyi hâlâ hatırlıyoruz.

İlginçtir.

Yıllarca gördüğümüz yüzler unutulur.

Ama bazı cümleler unutulmaz.

Çünkü insan çocukken söylenen sözleri daha derin bir yere koyuyor.

Bir öğretmen bazen bunun farkında bile değildir.

Derste söylediği bir cümle onun için sıradandır.

Öğrenci o cümleyi yirmi yıl taşır. Yine bir dipnot: "Kürşatım içindeki çocuk ömür boyu yanında olsun. Sen vatana Kürşad olacaksın. Sen benim kıymetlimsin insanın kıymetlisi bunları yapmaz. Bu okulu bırakmana gerek yok sen en iyisi olacaksın..." Okuyan öğretmenlerim bu cümlelerin hangisini söylediğini hatırlayacaktır, biliyorum.

Belki öğretmenlik biraz da hiç bilmeden insanların içinde yaşamaya devam etmektir.

Bir insanın sesinde.

Davranışında.

Kitap sevgisinde.

Adalet anlayışında.

Bir öğrencinin yıllar sonra kendi çocuğuna söylediği güzel bir sözde.

Bir öğretmenin etkisi sınıf kapısında bitmez.

Bazen nesilden nesile geçer.

Bu yüzden öğretmenlikte yapılan iyiliğin de hatanın da izi uzundur.

Çocukların karşısında olmak büyük bir sorumluluktur.

Çünkü öğretmen sınıfa yalnızca kendi bilgisini getirmez.

Karakterini de getirir.

Bir öğretmen adilse çocuk adaleti görür.

Öğretmen sabırlıysa sabrı görür.

Bir yanlış yaptığında özür dileyebiliyorsa çocuk, yetişkinlerin de hata yapabildiğini ve özür dilemenin insanı küçültmediğini öğrenir ve insanı o eşiğin önünde dik tutar. 

Söz verdiğinde sözünü tutuyorsa güveni öğrenir.

Yani öğretmen bazen anlattığı dersten çok, yaşama biçimiyle öğretir.

Belki çocuklar söylediklerimizi unutuyor.

Ama onlara nasıl davrandığımızı unutmuyor.

Bir öğretmen bir çocuğu sınıfın önünde küçük düşürdüğünde o an birkaç dakika sürer.

Ama utancı yıllarca sürebilir.

Bir öğretmen aynı çocuğu herkesin içinde takdir ettiğinde ise kendisine bakışı değişebilir.

Bu kadar hassas bir iştir öğretmenlik.

Bir insanın özgüvenine dokunursunuz.

Merakına.

Hayallerine.

Bazen yarasına.

Bu yüzden iyi öğretmen olmak yalnızca konuyu iyi bilmekle mümkün değildir.

İnsan sevmek gerekir.

Çocukların gürültüsünün arkasındaki hayatı görebilmek gerekir.

Yorulursun.

Elbette yorulursun.

Atanmak için yorulursun.

Kazanmak için yorulursun.

Mesleğe başlarsın yine yorulursun.

Aynı konuyu defalarca anlatırsın.

Evrak olur.

Toplantı olur.

Sınav olur.

Bazen öğrenciler dinlemez.

Bazen yaptığın şeyin hiçbir karşılığı yokmuş gibi gelir.

Bir sınıfa bakarsın ve söylediklerinin havada kaybolduğunu düşünürsün.

Ama belki arka sırada sessizce dinleyen bir çocuk vardır.

Yıllar sonra seni hatırlayacaktır.

Bunu o gün bilemezsin.

Öğretmenliğin biraz da sabır mesleği olması bundandır.

Ektiğin şeyin sonucunu hemen göremezsin.

Bir çiftçi en azından mevsim sonunda tarlasına bakabilir.

Öğretmen bazen yirmi yıl beklemek zorundadır.

Hatta çoğu zaman sonucunu hiç görmez.

Bir öğrencinin yıllar sonra iyi bir insan oluşunda senin küçük bir payın vardır belki.

Ama bunu öğrenemezsin.

Yine de yaparsın.

İşte bana göre öğretmenliğin kutsal taraflarından biri tam olarak budur: "Karşılığını görme garantisi olmadan iyilik yapabilmek."

Bir çocuğa emek verirsiniz.

O büyür ve gider.

Belki teşekkür bile etmez.

Ama öğretmen teşekkür için öğretmez zaten.

Görevi olduğu için de değildir yalnızca.

Bir yerde, bir insanın daha iyi olabileceğine inandığı için öğretir.

Öğretmenlik biraz da geleceğe güvenmektir.

Çünkü sınıftaki çocuklara bakarken aslında henüz gelmemiş bir ülkeye bakarsınız.

Yirmi yıl sonraki sokaklar oradadır.

Yirmi yıl sonraki hastaneler.

Mahkemeler.

Okullar.

Evler.

Aileler.

Bir ülkenin geleceği hakkında büyük konuşmalar yapılır.

Planlar hazırlanır.

Projeler açıklanır.

Ama geleceğin gerçek hâli bazen küçücük bir sınıfta, elinde tebeşir tutan bir öğretmenin karşısında oturur.

O çocuklara nasıl davranırsak, yarının insanına da biraz öyle davranmış oluruz.

Belki öğretmenin en büyük başarısı da her öğrencisini doktor, mühendis veya avukat yapmak değildir.

İyi insan olmalarına küçük de olsa katkı sunabilmektir.

"Çünkü dünyanın yalnızca başarılı insanlara ihtiyacı yok. Vicdanlı insanlara ihtiyacı var."

İşini iyi yapan ama kimseyi ezmeyen insanlara.

Gücü olduğunda adil kalabilenlere.

Kendinden zayıf olanı küçümsemeyenlere.

Bir ağacın, bir hayvanın, bir insanın hakkını gözetenlere.

Belki bir öğretmenin asıl dersi bazen kitapta yazmaz.

“Kimseyi aşağılamayın.”

“Haksızlık karşısında susmayın.”

“Bilmediğinizi söylemekten utanmayın.”

“Başkasının fikrini dinleyin.”

“İyi insan olmadan büyük insan olunmaz.”

Bunlar sınavda çıkmaz.

Ama hayatta sürekli çıkar.

Sonra yıllar geçer.

Öğretmenin saçları ağarır.

Bir gün sokakta biri önünü keser:

“Hocam, beni hatırladınız mı?”

Çoğu zaman hatırlamak kolay değildir.

Binlerce öğrenci geçmiştir sınıftan.

Ama karşısındaki insan gülümser:

“Ben sizi hiç unutmadım.”

Sanırım öğretmenliğin bütün yorgunluğunu hafifletebilecek cümlelerden biridir bu.

Çünkü bir insanın hayatında iz bırakmak, büyük bir şeydir.

Hele o iz iyilikten kalmışsa.

Dünyada çok insan gelir geçer.

Bir kısmının adını bile hatırlamayız.

Ama bizi olduğumuz kişiye biraz daha yaklaştıran insanları unutmayız.

Öğretmen bazen işte o insanlardan biridir.

Belki yıllar sonra hangi formülü anlattığını unuturuz.

Tahtaya ne yazdığını da.

Sınavda kaç aldığımızı zaten çoktan unuturuz.

Ama bize insan yerine konulduğumuzu hissettiren öğretmeni unutmayız.

Sesimizi dinleyeni.

Bir yanlışımızda bizi ezmek yerine yol göstereni.

Kimsenin inanmadığı dönemde bize inanmış olanı.

Bu yüzden öğretmenlik kutsalsa, yalnızca bilgi verdiği için değildir.

Bir insanın henüz tamamlanmamış hikâyesine iyi bir cümle bırakabildiği içindir.

Ve belki bir öğretmenin dünyaya bırakabileceği en güzel miras da budur:

Kendisinden yıllar sonra bile iyilikle söz eden insanlar.

Çünkü bazı insanlar eserlerini taştan yapar.

Bazıları kâğıda yazar.

Öğretmenin eseri ise insandır.

Ve insanın içine yazılan hiçbir güzel cümle gerçekten kaybolmaz.